Wie de afgelopen jaren met nieuwbouw of verduurzaming te maken had, is de term BENG waarschijnlijk tegengekomen. BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen en heeft de oude EPC vervangen. Maar wat betekent die overstap precies, en waarom is die gemaakt? In dit artikel leggen we uit hoe de energieprestatie van gebouwen is veranderd, wat de drie BENG-indicatoren inhouden en wat dit voor u als eigenaar of verhuurder betekent.

Wat was de EPC?

EPC staat voor Energie Prestatie Coëfficiënt. Dit was jarenlang het rekengetal dat de energiezuinigheid van nieuwbouw uitdrukte. Bij een vergunningaanvraag voor een nieuwe woning of nieuw gebouw moest de EPC worden berekend en aan een maximale waarde voldoen. Hoe lager het getal, hoe zuiniger het gebouw. In de loop der jaren werd die eis steeds strenger, van een EPC van 1,0 aan het begin naar 0,4 voor woningen in de laatste periode.

De EPC was een dimensieloos getal: één cijfer dat de hele energieprestatie samenvatte. Dat maakte het eenvoudig, maar ook beperkt. Het getal zei weinig over waar de winst precies zat, bijvoorbeeld in de isolatie of in de installaties. Voor nieuwe aanvragen is de EPC per 1 januari 2021 vervallen.

Waarom de EPC is vervangen door BENG

De overstap komt voort uit Europese afspraken. De Europese richtlijn voor energieprestatie van gebouwen schrijft voor dat alle nieuwbouw bijna energieneutraal moet zijn. Nederland heeft die eis vertaald naar de BENG-systematiek, die sinds 1 januari 2021 geldt voor alle nieuwbouwvergunningen.

Het grote verschil met de EPC is dat BENG niet met één cijfer werkt, maar met drie afzonderlijke eisen. Zo wordt duidelijker gestuurd op de kwaliteit van het gebouw zelf, op het gebruik van fossiele energie en op de inzet van duurzame energie. Waar de EPC verschillende maatregelen tegen elkaar kon laten wegvallen, dwingt BENG op elk van de drie punten een minimumniveau af.

De drie BENG-indicatoren uitgelegd

BENG bestaat uit drie indicatoren, die elk een eigen deel van de energieprestatie meten:

  • BENG 1, de energiebehoefte. Dit is de hoeveelheid energie die een gebouw nodig heeft voor verwarming en koeling, uitgedrukt in kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar. Deze indicator gaat over de schil van het gebouw: isolatie, luchtdichtheid, kierdichting en de verhouding tussen glas en gevel.
  • BENG 2, het primair fossiel energiegebruik. Dit is het totale energiegebruik voor verwarming, koeling, warm water en ventilatie, gecorrigeerd voor eigen opwek, eveneens in kWh per m² per jaar.
  • BENG 3, het aandeel hernieuwbare energie. Dit is het percentage van de gebruikte energie dat uit duurzame bronnen komt, zoals zonnepanelen, een warmtepomp of bodemenergie.

De exacte grenswaarden verschillen per gebouwtype en zijn ook afhankelijk van de vorm van het gebouw. Voor een grondgebonden woning worden vaak richtwaarden genoemd van ongeveer 55 kWh per m² per jaar voor BENG 1, ongeveer 30 kWh per m² per jaar voor BENG 2 en minimaal 40 procent voor BENG 3. Omdat deze waarden per situatie kunnen afwijken en in de regelgeving kunnen worden aangepast, adviseren wij om voor uw specifieke project altijd de actuele eisen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland te controleren of dit door een adviseur te laten berekenen.

NTA 8800: de nieuwe rekenmethode

Met de komst van BENG is ook de rekenmethode veranderd. De EPC werd berekend volgens oudere normen. BENG wordt bepaald met de NTA 8800, een bepalingsmethode die voor zowel nieuwbouw als bestaande bouw wordt gebruikt. Diezelfde NTA 8800 is sinds 2021 ook de basis onder het energielabel voor bestaande gebouwen.

Dat heeft een belangrijk gevolg: het energielabel wordt sindsdien uitgedrukt in kWh per m² per jaar. Zo sluiten nieuwbouw en bestaande bouw op dezelfde meetlat aan. Wilt u weten hoe uw bestaande woning ervoor staat, dan is een energielabel voor uw woning de meest concrete stap. Voor nieuwbouw en aanbouw komt de energieprestatie terug in de bouwbesluitberekeningen die bij de vergunning horen.

Wat betekent dit voor uw energielabel?

BENG geldt voor nieuwbouw, maar de gedachte erachter werkt door in elke woning. Omdat het label nu de werkelijke energiebehoefte in kWh per m² per jaar laat zien, wordt beter zichtbaar waar winst te halen is. Een goede schil, zuinige installaties en eigen opwek van duurzame energie tellen alle drie mee. Dat is precies de driedeling die u ook in de BENG-indicatoren terugziet.

Voor bestaande woningen betekent dit dat maatregelen als isoleren, dubbel of triple glas, een warmtepomp of zonnepanelen niet alleen uw comfort en energierekening verbeteren, maar ook direct terug te zien zijn in het label. Wilt u gericht stappen zetten, dan helpt een verduurzamingsadvies voor uw woning om te bepalen welke maatregelen in uw situatie het meeste opleveren.

Wijzigingen vanaf 2026

De systematiek staat niet stil. Er is een herziening van de NTA 8800 en de bijbehorende beoordelingsrichtlijn aangekondigd, met een ingangsdatum die in de sector wordt genoemd rond 29 mei 2026. De wijzigingen gaan onder meer over de manier waarop zonnepanelen worden meegerekend, bijvoorbeeld op platte daken en bij belemmering door schaduw, en over zonwering en biobased isolatiematerialen. Ook worden er strengere eisen aan de opleiding en certificering van energieadviseurs gesteld.

Let op: de exacte inhoud en ingangsdatum van deze herziening kunnen nog wijzigen. Wij baseren ons op de informatie die op het moment van schrijven bekend is. Voor de meest actuele stand van zaken is het verstandig om de officiële publicaties van de overheid te raadplegen of dit met uw adviseur af te stemmen.

Wat betekent dit voor u als eigenaar of verhuurder?

Bouwt u nieuw, dan is BENG bepalend voor de vergunning en moet uw ontwerp aan de drie indicatoren voldoen. Heeft u een bestaande woning of een bedrijfspand, dan komt u BENG niet direct tegen, maar wel de onderliggende meetlat via uw energielabel. Voor verhuurders is dat extra relevant, omdat het energielabel meeweegt in het woningwaarderingsstelsel en dus invloed heeft op de maximale huurprijs.

De rode draad is telkens dezelfde: een zuinige schil, efficiënte installaties en duurzame opwek. Wie daarop stuurt, presteert goed op BENG en op het energielabel.

Advies nodig over energieprestatie?

Wilt u weten wat de energieprestatie van uw woning of pand is, of welke stappen in uw situatie het meeste effect hebben? De adviseurs van Encert helpen u graag, van een energielabel of bouwbesluitberekening tot een concreet verduurzamingsplan. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek of een offerte op maat.