Een datacenter is een bijzonder pand. Het grootste deel van het gebouw bestaat uit serverhallen die dag en nacht worden gekoeld, niet voor mensen maar voor apparatuur. Daaromheen zitten vaak een kantoor, een controlekamer, technische ruimtes en soms een kleine kantine. Die combinatie roept vragen op over het energielabel. Heeft een datacenter wel een label nodig als de serverhallen niet voor mensen worden verwarmd? Geldt de label C-plicht? En hoe verhouden de energiebesparingsplicht en de nieuwe rapportageplicht voor datacentra zich tot elkaar? Hieronder zetten we op een rij wat er in 2026 geldt.

Heeft een datacenter een energielabel nodig?

Deels. Een energielabel is verplicht bij verkoop van het pand, bij een nieuwe verhuur en bij oplevering van nieuwbouw. Dat volgt uit de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD), in Nederland uitgewerkt in nationale regels. De labelplicht gaat echter alleen over ruimtes die worden verwarmd of gekoeld voor mensen. Een serverhal wordt gekoeld om de apparatuur op temperatuur te houden, niet om er comfortabel te kunnen verblijven. Zulke ruimtes vallen daardoor in de regel buiten het energielabel.

Bij een datacenter blijven dan de verblijfsruimtes over die wel meetellen: het kantoor, de controlekamer en vergelijkbare ruimtes waar mensen werken en die worden verwarmd of gekoeld voor comfort. In de praktijk is een datacenter dus vaak een gebouw met een groot deel dat buiten het label valt en een kleiner deel dat er wel onder valt. Waar de grens precies ligt, hangt af van de indeling en het gebruik van elke ruimte. Ontbreekt een verplicht label op een transactiemoment, dan kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een boete opleggen. De exacte boetebedragen kunnen wijzigen, dus controleer die bij de ILT als dat voor u speelt. Een label voor de verblijfsdelen regelt u via onze pagina over energielabels voor bedrijven.

Geldt de label C-plicht voor een datacenter?

De verplichting om minimaal energielabel C te hebben, die sinds 1 januari 2023 geldt en in 2026 nog steeds van kracht is, gaat uitsluitend over de kantoorfunctie. Er gelden bovendien twee drempels: de eis geldt niet als het kantoordeel kleiner is dan 50 procent van de totale gebruiksoppervlakte, en niet als de kantoorfunctie samen kleiner is dan 100 vierkante meter.

Bij een datacenter nemen de serverhallen doorgaans verreweg de meeste oppervlakte in beslag, waardoor het kantoordeel bijna altijd onder de 50 procent blijft. Voor de meeste datacenters is de label C-plicht daardoor niet van toepassing. Heeft u echter een fors zelfstandig kantoorgebouw naast of los van de serverruimte, dan kan de C-plicht daar wel voor gelden. Laat in dat geval nagaan hoe de oppervlaktes zich tot elkaar verhouden.

De energiebesparingsplicht en de datacenter-EML

Voor een datacenter is de energiebesparingsplicht bijna altijd relevanter dan de labelplicht. Verbruikt u op een locatie meer dan 50.000 kWh elektriciteit of meer dan 25.000 kubieke meter gas per jaar, dan bent u verplicht alle energiebesparende maatregelen te nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Een datacenter zit met zijn koeling en continue serverbelasting daar vele malen boven.

Voor deze bedrijfstak bestaat een aparte Erkende Maatregelenlijst (EML) voor commerciële datacentra bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), met maatregelen die specifiek op koeling, luchtstromen en serverruimtes zijn toegesneden. Daarnaast geldt een informatieplicht: u meldt periodiek bij RVO welke maatregelen u heeft genomen. De precieze verbruiksgrenzen, de inhoud van de lijst en de meldtermijnen kunnen wijzigen, dus controleer de actuele stand altijd bij RVO of uw omgevingsdienst. Belangrijk: de energiebesparingsplicht staat los van het energielabel, u kunt er dus mee te maken hebben ook als uw pand geen label C nodig heeft.

De rapportageplicht energie-efficiëntie voor datacentra

Sinds de herziening van de Europese energie-efficiëntierichtlijn (EED) geldt er een specifieke rapportageplicht voor datacentra. Die is nieuw en staat los van zowel het energielabel als de energiebesparingsplicht. Volgens RVO geldt de rapportageplicht voor datacentra met een geïnstalleerd IT-vermogen van minimaal 500 kilowatt. Die moeten gegevens over de energie-efficiëntie van hun datacentrum aanleveren bij RVO.

Voor 2026 liep de aanleverperiode volgens RVO van 16 maart tot en met 15 mei 2026. Wie nog niet heeft gerapporteerd, wordt opgeroepen dat alsnog zo snel mogelijk te doen. Omdat het om een jaarlijkse verplichting gaat en de drempels, termijnen en het rapportageformulier kunnen veranderen, is het verstandig de actuele voorwaarden en data steeds bij RVO te controleren. De EED kent daarnaast een auditplicht voor grote ondernemingen. Wat die inhoudt, leest u in ons artikel over de EED-auditplicht voor grote ondernemingen in 2026.

Waar let de adviseur op bij de opname?

Het energielabel wordt berekend met de NTA 8800, de rekenmethode die voor alle gebouwen in Nederland geldt. Voor een datacenter is vrijwel altijd een detailopname nodig. De adviseur bepaalt per ruimte welke functie die heeft en of de ruimte voor mensen wordt verwarmd of gekoeld. Zo wordt duidelijk welk deel van het gebouw in het label thuishoort en welk deel als proces- of apparatuurkoeling buiten de labelberekening valt. Die afbakening is bij een datacenter cruciaal, omdat een verkeerde aanname het label sterk kan vertekenen.

Bewijsstukken helpen om het label voor de verblijfsdelen accuraat vast te stellen. Denk aan bouwtekeningen, gegevens over isolatie en beglazing en specificaties van de klimaatinstallaties voor de kantoor- en controleruimtes. Hoe meer onderbouwing beschikbaar is, hoe minder de adviseur hoeft terug te vallen op ongunstige forfaitaire aannames.

Kansen om uw datacenter te verduurzamen

Bij een datacenter zit de grootste winst vrijwel altijd in de koeling. Een hogere setpoint-temperatuur binnen de grenzen van de apparatuur, vrije koeling met buitenlucht, het scheiden van warme en koude gangen en een efficiëntere luchtbehandeling verlagen het energieverbruik fors. Deze maatregelen verbeteren de zogeheten PUE, de verhouding tussen het totale verbruik en het verbruik van de IT-apparatuur, en helpen u te voldoen aan de energiebesparingsplicht.

Een tweede kans is restwarmte. De warmte die servers afgeven, kan in sommige gevallen worden geleverd aan een warmtenet of aan gebouwen in de omgeving. In de praktijk hangt dit sterk af van de locatie, de temperatuur van de restwarmte en de aanwezigheid van een afnemer, dus het is geen vanzelfsprekende oplossing. Voor investeringen in energiebesparing bestaan soms fiscale regelingen, zoals de Energie-investeringsaftrek (EIA), maar de voorwaarden en bedragen wijzigen per jaar, dus controleer de actuele regeling bij RVO. Hoeveel een maatregel oplevert, verschilt sterk per datacenter. Een verduurzamingsadvies voor bedrijven brengt voor uw specifieke situatie in kaart welke maatregelen het meeste effect hebben en in welke volgorde u ze het beste uitvoert.

Zo regelt u het voor uw datacenter

Kort samengevat: een datacenter heeft bij verkoop, verhuur of oplevering een energielabel nodig voor de verblijfsdelen zoals kantoor en controlekamer, terwijl de gekoelde serverhallen daar in de regel buiten vallen. De label C-plicht speelt bij de meeste datacenters niet, tenzij er een fors zelfstandig kantoor is. De energiebesparingsplicht en, bij een IT-vermogen vanaf 500 kilowatt, de rapportageplicht voor datacentra zijn juist de punten die u niet mag onderschatten.

Wij nemen datacenters en andere bedrijfspanden in heel Nederland op en stellen een erkend energielabel op voor de delen die daaronder vallen. Neem contact met ons op voor een vrijblijvende prijsopgave of een advies op maat.

Inhoud gecontroleerd en actueel in 2026.