Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning voor bouwen komt vaak een daglichtberekening om de hoek kijken. Het is een van de technische toetsen die aantonen dat een verblijfsruimte genoeg daglicht binnenkrijgt. Toch is voor veel mensen onduidelijk wanneer zo’n berekening echt verplicht is en wat er precies wordt getoetst. In dit artikel leggen we het helder uit, zodat u niet voor verrassingen komt te staan tijdens uw vergunningsaanvraag.

Wat is een daglichtberekening?

Een daglichtberekening toont aan dat een verblijfsgebied of verblijfsruimte voldoende daglicht ontvangt. De overheid stelt hier eisen aan omdat daglicht belangrijk is voor gezondheid, comfort en een prettige leefomgeving. De berekening drukt het daglicht uit in een zogeheten equivalente daglichtoppervlakte. Dat is niet simpelweg de oppervlakte van uw ramen, maar de glasoppervlakte gecorrigeerd met factoren voor onder andere de stand van het raam, belemmeringen en de hoek waaronder daglicht binnenvalt. De eisen en de rekenmethode staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving, kortweg het Bbl. Dit besluit geldt sinds 1 januari 2024 en verving het oude Bouwbesluit 2012.

Wanneer is een daglichtberekening verplicht?

In de praktijk heeft u een daglichtberekening nodig in de volgende situaties. Bij nieuwbouw van een gebouw met een gebruiksfunctie waarvoor een daglichteis geldt, is de berekening onderdeel van de aanvraag omgevingsvergunning. Denk aan een nieuwe woning, een uitbreiding of een nieuw kantoor. Ook bij een verbouwing, een aanbouw of een functiewijziging kan de berekening verplicht zijn, bijvoorbeeld wanneer u een zolder tot slaapkamer maakt of een garage bij de woonruimte trekt. Zodra er een nieuw verblijfsgebied ontstaat of een bestaand verblijfsgebied wijzigt, wil de gemeente vaak zien dat aan de daglichteis wordt voldaan.

Let op: of de gemeente de berekening daadwerkelijk opvraagt, kan per project en per gemeente verschillen. Bij twijfel is het verstandig om vooraf navraag te doen bij uw gemeente of een adviseur in te schakelen. Zo voorkomt u vertraging in het vergunningstraject.

Welke gebruiksfuncties vallen onder de daglichteis?

De daglichteis geldt niet voor elk type gebouw. Volgens het Bbl gelden er daglichteisen voor onder meer de woonfunctie, de kantoorfunctie, de onderwijsfunctie, de gezondheidszorgfunctie, de kinderopvang en de celfunctie. Voor sommige van deze functies gelden nadere voorwaarden of uitzonderingen. Voor gebruiksfuncties zoals industrie, winkels, sport, horeca en bijeenkomst geldt de daglichteis in de regel niet, met kinderopvang als bekende uitzondering. Weet u niet zeker onder welke gebruiksfunctie uw pand valt? Dan is dat vaak het eerste punt om uit te zoeken, want het bepaalt of en welke eis van toepassing is.

Hoe wordt daglicht berekend?

De berekening gebeurt volgens de norm NEN 2057. Deze norm bepaalt de equivalente daglichtoppervlakte door de daglichtopening te vermenigvuldigen met reductiefactoren. Die factoren houden rekening met zaken als overstekken, balkons en de belemmeringshoek van omliggende bebouwing. Voor nieuwbouw geldt bovendien dat alleen het deel van een raam meetelt dat hoger dan 60 centimeter boven de vloer zit.

De minimaal vereiste daglichtoppervlakte staat per gebruiksfunctie in de tabellen van het Bbl. Voor de woonfunctie wordt in de praktijk vaak uitgegaan van een equivalente daglichtoppervlakte van ten minste 10 procent van de vloeroppervlakte van het verblijfsgebied. De exacte minimumwaarde hangt echter af van de gebruiksfunctie en of het om nieuwbouw of bestaande bouw gaat. Ga daarom niet zomaar uit van een vast percentage, maar laat de eis voor uw specifieke situatie controleren. De precieze waarden staan in de betreffende Bbl-tabellen.

Nieuwbouw versus verbouw en bestaande bouw

Voor nieuwbouw gelden strengere eisen dan voor bestaande bouw. Bij een verbouwing geldt in veel gevallen het zogeheten rechtens verkregen niveau. Dat betekent kort gezegd dat u het daglicht niet verder mag verslechteren dan het niveau dat op dat moment aanwezig en vergund is, met de ondergrens voor bestaande bouw als absolute minimumwaarde. In de praktijk komt dit erop neer dat een verbouwing soms met een lager daglichtniveau kan worden vergund dan een volledig nieuw gebouw. Ook hier geldt: de precieze eis is afhankelijk van uw plan en van de beoordeling door de gemeente.

Wat telt niet mee in de berekening?

Niet elke vierkante meter glas telt mee. Ramen die binnen 2 meter van de perceelsgrens liggen, tellen doorgaans niet mee voor de daglichtoppervlakte, omdat toekomstige bebouwing op het buurperceel dat daglicht kan wegnemen. Ook belemmeringen op het perceel van de buren en tijdelijke of veranderlijke obstakels zoals bomen worden buiten beschouwing gelaten. Deze regels kunnen ervoor zorgen dat een ruimte die op het oog licht genoeg lijkt, op papier toch niet voldoet. Een zorgvuldige berekening voorkomt dat u hier tijdens de vergunningsaanvraag tegenaan loopt.

De norm verandert: van oppervlakte naar daglichtfactor

Er is een ontwikkeling gaande waarbij de rekenmethode voor daglicht verschuift van de equivalente daglichtoppervlakte volgens NEN 2057 naar een methode op basis van de daglichtfactor volgens de Europese norm NEN-EN 17037. Het exacte moment waarop deze nieuwe methode verplicht wordt in de Nederlandse regelgeving stond bij het schrijven van dit artikel nog niet definitief vast. Houd hier rekening mee als u een project plant dat pas over langere tijd wordt vergund, en informeer bij uw adviseur naar de actuele stand van zaken. Wij houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.

Daglichtberekening laten maken door Encert

Een daglichtberekening is een van de onderdelen van de bouwbesluitberekeningen die vaak nodig zijn bij een vergunningsaanvraag. Wij maken de berekening op basis van uw tekeningen en zorgen dat het rapport voldoet aan de eisen van uw gemeente. Zo weet u zeker dat uw verblijfsruimtes genoeg daglicht hebben en dat uw aanvraag op dit punt geen vertraging oploopt. Denkt u naast de bouwtechnische toetsen ook aan verduurzaming? Kijk dan ook eens naar ons verduurzamingsadvies voor woningen en naar het aanvragen van een energielabel voor uw woning.

Wilt u weten of uw plan een daglichtberekening nodig heeft, of wilt u er direct een laten maken? Neem contact met ons op en wij helpen u snel verder.