Veel ondernemers weten dat er een energiebesparingsplicht bestaat, maar niet precies wat die van hen vraagt. De kern zit in de Erkende Maatregelenlijst, kortweg de EML. Die lijst vertaalt een abstracte wettelijke plicht naar een concrete set maatregelen die u kunt afvinken. In dit artikel leggen we uit wat de EML is, voor welke bedrijven de plicht geldt, welke maatregelen erop staan en hoe u aantoont dat u voldoet. Waar cijfers of termijnen kunnen wijzigen, benoemen we dat er onzekerheid is.

Wat is de Erkende Maatregelenlijst (EML)?

De EML is een door de overheid vastgestelde lijst met energiebesparende maatregelen die zichzelf binnen vijf jaar of minder terugverdienen. De lijst bestaat per bedrijfstak, zoals kantoren, winkels, logistiek, industrie en zorg. Elke maatregel op de lijst is voor die sector als rendabel erkend. Het idee is simpel: neemt u alle maatregelen die op uw situatie van toepassing zijn, dan voldoet u voor dat deel automatisch aan de energiebesparingsplicht. U hoeft dan zelf geen terugverdientijden meer te berekenen.

De maatregelen zijn verdeeld over drie thema’s: gebouwen, faciliteiten en processen. Bij gebouwen gaat het bijvoorbeeld om isolatie en verlichting, bij faciliteiten om installaties zoals verwarming, ventilatie en koeling, en bij processen om machines en productie-installaties. De EML is de laatste jaren uitgebreid, waardoor ook maatregelen rond eigen energieopwekking, zoals zonnepanelen, een plek hebben gekregen.

Voor welke bedrijven geldt de plicht?

De energiebesparingsplicht geldt voor bedrijven en instellingen die per jaar meer dan 50.000 kWh elektriciteit of meer dan 25.000 kubieke meter aardgas of een gelijkwaardige hoeveelheid energie verbruiken op een locatie. Zit u onder beide grenzen, dan geldt de plicht in principe niet, al blijft besparen natuurlijk verstandig. Zit u erboven, dan bent u verplicht alle toepasselijke maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder uit te voeren.

Let op: de terugverdientijd van vijf jaar is de norm die op dit moment breed wordt gehanteerd. Er zijn signalen dat deze termijn voor een volgende periode wordt verruimd, waardoor ook maatregelen met een iets langere terugverdientijd verplicht kunnen worden. De exacte invulling hiervan is nog niet in alle bronnen gelijk. Wij raden aan de actuele termijn te controleren bij RVO of via een adviseur voordat u uw plan definitief maakt.

Wat staat er zoal op de EML?

De precieze maatregelen verschillen per bedrijfstak, maar een aantal komt vaak terug. Denk aan het vervangen van verlichting door led, het isoleren van leidingen en appendages, het inregelen van verwarmings- en ventilatiesystemen, het plaatsen van energiezuinige pompen en ventilatoren, warmteterugwinning uit ventilatielucht en het toepassen van energiemanagement om verbruik te monitoren. Ook maatregelen aan de gebouwschil, zoals isolatie en betere beglazing, kunnen op de lijst staan.

Een maatregel is alleen verplicht als die technisch en organisatorisch op uw situatie past en aan de voorwaarden van de lijst voldoet. Vervangt u bijvoorbeeld een installatie pas op een natuurlijk moment, zoals bij einde levensduur, dan gelden daar aparte spelregels voor. Een goede inventarisatie voorkomt dat u maatregelen neemt die in uw geval niet nodig zijn, of juist verplichte maatregelen over het hoofd ziet. Een gericht verduurzamingsadvies voor bedrijven brengt dit voor uw pand in kaart.

Onderzoeksplicht voor grootverbruikers

Verbruikt uw bedrijf heel veel energie, dan geldt naast de energiebesparingsplicht ook een onderzoeksplicht. Deze geldt voor grootverbruikers vanaf ongeveer 10 miljoen kWh elektriciteit of 170.000 kubieke meter gas per jaar. In dat geval kunt u niet volstaan met alleen de EML afvinken, maar moet u zelf onderzoeken welke maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder mogelijk zijn en die vervolgens uitvoeren. Dit onderzoek levert een rapport op dat u indient bij de overheid.

De onderzoeksplicht is dus breder dan de EML: waar de EML een vaste lijst biedt, vraagt de onderzoeksplicht om maatwerk voor uw specifieke installaties en processen. Voor energie-intensieve bedrijven is dit vaak het startpunt van een groter verduurzamingstraject.

Informatieplicht: aantonen dat u voldoet

Voldoen aan de plicht is een ding, aantonen dat u voldoet is een ander. Daarvoor bestaat de informatieplicht. U rapporteert via het eLoket van RVO welke maatregelen u heeft uitgevoerd en, als u een maatregel niet neemt, waarom niet. Deze rapportage vindt ongeveer eens per vier jaar plaats. De vorige uiterste datum lag op 1 december 2023. De volgende rapportageronde staat volgens de huidige informatie gepland rond december 2027. Omdat exacte data kunnen schuiven, is het verstandig de actuele deadline tijdig te controleren.

In onze uitleg over de energiebesparingsplicht en informatieplicht in 2026 gaan we dieper in op wat u precies moet aanleveren en hoe u zich voorbereidt op de ronde van 2027.

Handhaving en risico’s

De handhaving van de energiebesparingsplicht is de afgelopen jaren duidelijk strenger geworden. Omgevingsdiensten controleren namens gemeenten en provincies of bedrijven hun verplichte maatregelen nemen en op tijd rapporteren. Voldoet u niet, dan kan dat leiden tot een waarschuwing, een last onder dwangsom of een boete. Naast dit juridische risico laat u ook geld liggen: de maatregelen op de EML verdienen zichzelf per definitie binnen enkele jaren terug via een lagere energierekening.

Zo pakt u het gestructureerd aan

Begin met het bepalen van uw jaarverbruik per locatie, zodat u weet of u boven de grenzen uitkomt. Kijk daarna welke EML voor uw bedrijfstak geldt en inventariseer per maatregel of die op uw pand van toepassing is. Leg vast wat u al heeft uitgevoerd en wat nog openstaat, en plan de resterende maatregelen in, bij voorkeur gekoppeld aan natuurlijke vervangingsmomenten. Sluit af met een correcte rapportage in het eLoket. Wilt u ook uw energielabel voor uw bedrijfspand op orde brengen, dan kunt u dit vaak in een keer meenemen.

Twijfelt u of uw bedrijf onder de plicht valt, of wilt u zeker weten dat u de juiste maatregelen neemt? Encert helpt u met een heldere inventarisatie, een concreet maatregelenplan en de rapportage richting RVO. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over uw situatie.

Dit artikel is bedoeld als algemene toelichting. Voor de exacte grenzen, terugverdientijden en actuele deadlines verwijzen wij naar RVO, omdat regelgeving kan wijzigen.