Veel ondernemers denken bij verduurzaming van hun pand meteen aan de energielabel C-plicht voor kantoren. Maar er is een tweede verplichting die vaak over het hoofd wordt gezien en die voor veel meer bedrijven geldt: de energiebesparingsplicht met bijbehorende informatieplicht. Verbruikt uw bedrijf een bepaalde hoeveelheid energie, dan bent u wettelijk verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen en daarover te rapporteren. De volgende rapportageronde loopt tot 1 december 2027. In dit artikel leest u wat de plicht inhoudt, voor wie die geldt en hoe u op tijd voldoet.

Wat is de energiebesparingsplicht?

De energiebesparingsplicht verplicht bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen te nemen die zich binnen vijf jaar of korter terugverdienen. Denk aan ledverlichting, het isoleren van leidingen, een efficientere verwarmings- of koelinstallatie of het beter inregelen van uw klimaatinstallatie. De plicht staat sinds de invoering van de Omgevingswet in het Besluit activiteiten leefomgeving (artikel 5.15 Bal) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (artikel 3.84 Bbl). Kort gezegd: als een maatregel binnen vijf jaar terugverdiend is, moet u die uitvoeren.

Voor welke bedrijven geldt de plicht?

De plicht geldt voor een locatie die per jaar meer dan 50.000 kWh elektriciteit of meer dan 25.000 kubieke meter aardgas (of het equivalent daarvan in andere brandstoffen) verbruikt. Dat is ongeveer twee keer het verbruik van een gemiddeld huishouden, dus veel winkels, horecazaken, kantoren, bedrijfshallen en zorginstellingen vallen eronder. Verbruikt u minder, dan bent u een zogenoemde kleinverbruiker en geldt de plicht in beginsel niet. Ook bedrijven die volledig zelfvoorzienend zijn met eigen duurzame opwek en niets van het net afnemen, zijn vrijgesteld. Twijfelt u of u boven de grens zit? Kijk naar uw jaarafrekening van een representatief jaar.

Let op: wie precies verantwoordelijk is, hangt af van de situatie. Bij een verhuurd pand ligt de verantwoordelijkheid voor gebouwgebonden maatregelen vaak bij de eigenaar en voor het procesgebonden verbruik bij de huurder. Die verdeling verschilt per situatie, dus leg goed vast wie welke maatregel oppakt.

De informatieplicht: rapporteren voor 1 december 2027

Naast het nemen van maatregelen moet u ook rapporteren welke maatregelen u heeft uitgevoerd. Dat is de informatieplicht. U doet dit elke vier jaar via het eLoket van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De derde rapportageronde moet uiterlijk 1 december 2027 zijn ingediend. In de rapportage geeft u per erkende maatregel aan of u die heeft genomen of, als dat niet zo is, welke alternatieve maatregel u heeft uitgevoerd. Wacht hier niet mee tot het laatste moment, want maatregelen kosten tijd om uit te voeren en de omgevingsdienst controleert hierop namens de gemeente.

De onderzoeksplicht voor grootverbruikers

Voor de echt grote verbruikers geldt een zwaardere variant: de onderzoeksplicht. Deze geldt bij een verbruik van meer dan 10 miljoen kWh elektriciteit of meer dan 170.000 kubieke meter aardgasequivalent per jaar, en alleen voor bepaalde activiteitencategorieen. Bij de onderzoeksplicht levert u niet alleen een overzicht van genomen maatregelen aan, maar een onderzoeksrapport waarin ook maatregelen met een langere terugverdientijd in beeld worden gebracht, inclusief een uitvoeringsplan. Zit uw bedrijf in deze categorie, laat dan tijdig een gedegen onderzoek opstellen, want dit vraagt meer voorbereiding dan een gewone rapportage.

Erkende Maatregelenlijsten: zo toont u aan dat u voldoet

Om het overzichtelijk te houden werkt de overheid met Erkende Maatregelenlijsten (EML). Voor veel bedrijfstakken bestaat een lijst met maatregelen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Voert u de voor uw pand relevante maatregelen van die lijst uit, dan voldoet u aantoonbaar aan de energiebesparingsplicht. De lijsten zijn een handig startpunt, maar niet elke maatregel is voor elk pand van toepassing en de exacte terugverdientijd hangt af van uw verbruik en de energieprijzen. Een energieadviseur kan uw pand tegen de lijst leggen en bepalen welke maatregelen bij u passen.

Energiebesparingsplicht en energielabel C: niet hetzelfde

Het is belangrijk om de energiebesparingsplicht niet te verwarren met de energielabel C-plicht voor kantoren. Dat zijn twee losse verplichtingen. De label C-plicht draait om het energielabel van een kantoorgebouw, terwijl de energiebesparingsplicht draait om het daadwerkelijke energieverbruik en het nemen van rendabele maatregelen. Een pand kan aan de ene plicht voldoen en aan de andere nog niet. Meer over de labelplicht leest u in ons artikel over de energielabel C-verplichting voor kantoren. Wilt u weten welke subsidies en fiscale regelingen u kunt inzetten om maatregelen te bekostigen, kijk dan bij de verduurzamingssubsidies voor bedrijfspanden in 2026.

Zo pakt u het op tijd aan

Begin met het vaststellen of u boven de verbruiksgrens zit. Breng daarna in kaart welke maatregelen voor uw pand rendabel zijn, plan de uitvoering en leg alles vast voor de rapportage. Een goed opgezet energiemanagement helpt u om grip te houden op verbruik, kosten en verplichtingen. In ons artikel over energiemanagement voor het MKB leest u hoe u dat stap voor stap aanpakt. Voor een onafhankelijk overzicht van de beste maatregelen is een verduurzamingsadvies vaak de snelste route naar een onderbouwd plan, en een geactualiseerd energielabel laat zien waar uw pand nu staat.

De genoemde grenswaarden en de deadline van 1 december 2027 zijn gebaseerd op de landelijke regelgeving zoals die nu bekend is. De exacte maatregelen, de reikwijdte per branche en de handhaving kunnen per situatie en per gemeente verschillen. Laat uw situatie daarom altijd toetsen voordat u conclusies trekt.

Wilt u zeker weten of de energiebesparingsplicht voor uw bedrijf geldt en welke maatregelen u moet nemen? Encert helpt u met een heldere analyse en een concreet plan. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.