Gaat u verbouwen, uitbouwen of een zolder tot slaapkamer maken? Dan krijgt u vaak te maken met een ventilatieberekening. Die berekening laat zien of uw woning of bedrijfspand na de verbouwing genoeg frisse lucht binnenkrijgt en vervuilde lucht kan afvoeren. In dit artikel leggen we uit wanneer een ventilatieberekening nodig is, welke eisen er gelden en hoe zo’n berekening in de praktijk werkt.

Wat is een ventilatieberekening?

Een ventilatieberekening bepaalt hoeveel lucht een ruimte moet aan- en afvoeren om gezond en comfortabel te blijven. Te weinig ventilatie leidt tot vocht, schimmel, een hoog CO2-gehalte en een ongezond binnenklimaat. Te veel ventilatie kost onnodig energie. De berekening zoekt de juiste balans en toont aan dat uw ontwerp voldoet aan de wettelijke eisen.

De ventilatieberekening is een van de zogeheten bouwbesluitberekeningen. Sinds 1 januari 2024 vallen die eisen niet meer onder het Bouwbesluit 2012, maar onder het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat hoort bij de Omgevingswet. De inhoudelijke ventilatie-eisen zijn met die overgang grotendeels gelijk gebleven, maar de wetsartikelen en de naamgeving zijn veranderd.

Wanneer is een ventilatieberekening bij verbouwing verplicht?

Voor de meeste verbouwingen waarbij u een omgevingsvergunning nodig heeft, vraagt de gemeente een ventilatieberekening op. Denk aan situaties zoals:

  • Een aanbouw of uitbouw waarin een nieuwe verblijfsruimte ontstaat, zoals een woonkamer of keuken.
  • Een dakopbouw of het bewoonbaar maken van een zolder als slaapkamer.
  • Het samenvoegen of splitsen van woningen.
  • Het verbouwen van een bedrijfspand tot woningen, of een functiewijziging van een pand.
  • Interne verbouwingen waarbij ruimtes een andere functie krijgen.

Bij vergunningvrij bouwen hoeft u de berekening meestal niet in te dienen bij de gemeente. Toch blijven de ventilatie-eisen uit het Bbl gewoon van kracht. U bent er als eigenaar zelf verantwoordelijk voor dat de ruimte na de verbouwing goed geventileerd is. Twijfelt u of uw plan vergunningplichtig is? Vraag dit dan na bij uw gemeente of laat het toetsen door een adviseur.

Welke ventilatie-eisen gelden er?

Voor nieuwbouw en voor nieuw te maken ruimtes in een woning gelden onder het Bbl de volgende minimale ventilatiecapaciteiten:

  • 0,9 dm3 per seconde per m2 vloeroppervlakte voor een verblijfsgebied.
  • 0,7 dm3 per seconde per m2 vloeroppervlakte voor een verblijfsruimte.
  • Minimaal 7 dm3 per seconde per verblijfsruimte en verblijfsgebied, ook bij kleine ruimtes.
  • Een aanvullende eis van minimaal 21 dm3 per seconde als er een kooktoestel aanwezig is.

Voor natte ruimtes gelden aparte waarden: een badruimte vraagt minimaal 14 dm3 per seconde en een toiletruimte minimaal 7 dm3 per seconde. De ventilatiecapaciteit wordt bepaald volgens de norm NEN 1087. Deze getallen zijn de wettelijke minima uit het Bbl zoals die gelden ten tijde van dit artikel. Regelgeving kan wijzigen, dus laat uw specifieke situatie altijd toetsen aan de actuele eisen.

Verbouw en het rechtens verkregen niveau

Bij verbouw geldt in veel gevallen niet automatisch het volledige nieuwbouwniveau. Het Bbl kent voor verbouw het principe van het rechtens verkregen niveau. Kort gezegd betekent dit dat het kwaliteitsniveau na de verbouwing minimaal gelijk moet blijven aan het niveau dat er legaal al was, met de eisen voor bestaande bouw als absolute ondergrens. Voor een woonfunctie ligt die ondergrens onder meer op 0,7 dm3 per seconde per m2 met een minimum van 7 dm3 per seconde per ruimte.

Wat in uw geval precies geldt, hangt af van het bestaande niveau en van de aard van de verbouwing. Maakt u een compleet nieuwe verblijfsruimte, dan ligt de lat vaak hoger dan bij een kleine aanpassing. Omdat de uitleg per situatie verschilt, is dit een onderdeel waar we adviseren om niet op aannames te varen maar de berekening door een deskundige te laten maken. Zie ook onze pagina over bouwbesluitberekeningen voor woningen.

Natuurlijke, mechanische of gebalanceerde ventilatie

De ventilatieberekening houdt rekening met het gekozen systeem. Er zijn drie hoofdvormen. Bij natuurlijke ventilatie stroomt lucht via roosters en ramen naar binnen en buiten. Bij mechanische afvoer met natuurlijke toevoer zuigt een ventilator vervuilde lucht af, terwijl verse lucht via roosters binnenkomt. Bij gebalanceerde ventilatie regelt een systeem zowel de toe- als de afvoer, vaak met warmteterugwinning. Dat laatste is energiezuinig en draagt bij aan een beter energielabel en meer comfort. Wilt u ventilatie combineren met verduurzaming, kijk dan naar ons verduurzamingsadvies voor woningen.

Zo verloopt een ventilatieberekening in de praktijk

Een adviseur brengt eerst de plattegrond en de functies van alle ruimtes in kaart. Vervolgens wordt per verblijfsgebied en verblijfsruimte de benodigde capaciteit bepaald op basis van het vloeroppervlak. Daarna kijkt de adviseur naar het gekozen ventilatiesysteem en toetst of de capaciteit van roosters, kanalen en de eventuele ventilatie-unit toereikend is. Het resultaat is een rapport dat u kunt indienen bij de omgevingsvergunning. Zorg dat u tekeningen met maatvoering en de specificaties van uw ventilatievoorzieningen bij de hand heeft, dat versnelt het proces.

Veelgemaakte fouten

In de praktijk zien we een paar terugkerende missers. Een dakopbouw wordt luchtdicht geisoleerd zonder dat de ventilatie wordt aangepast, waardoor vocht en schimmel ontstaan. Of de keuken krijgt geen aparte afvoercapaciteit, terwijl daar juist een verhoogde eis geldt. Ook wordt de berekening soms pas na de verbouwing gemaakt, wat leidt tot dure aanpassingen achteraf. Door de ventilatieberekening vroeg in het ontwerp mee te nemen, voorkomt u dit soort problemen.

Ventilatieberekening nodig? Wij helpen u

Encert maakt ventilatieberekeningen en andere bouwbesluitberekeningen voor woningen en bedrijfspanden, afgestemd op uw verbouwplan en klaar om in te dienen bij de gemeente. Zo weet u zeker dat uw project voldoet aan de eisen en houdt u een gezond binnenklimaat. Wilt u weten wat er voor uw situatie nodig is? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Meer weten over onze berekeningen? Bekijk dan de pagina over bouwbesluitberekeningen.