Een nieuwbouwwoning is goed geïsoleerd en luchtdicht. Dat is prettig in de winter, maar in de zomer heeft het een keerzijde: warmte die eenmaal binnen is, blijft hangen. Om te voorkomen dat nieuwe woningen in warme periodes te heet worden, geldt in Nederland een eis voor het risico op oververhitting. Die eis wordt uitgedrukt in de TOjuli-indicator. In dit artikel leggen we uit wat TOjuli is, welke grenswaarde geldt, wanneer een GTO-berekening nodig is en wat er sinds 1 juli 2024 is veranderd.

Waarom oververhitting een aandachtspunt is bij nieuwbouw

Moderne woningen worden zwaar geïsoleerd en zo luchtdicht mogelijk gebouwd. Daardoor is er weinig warmteverlies, maar ook weinig ongewenste warmte-afvoer. Grote raampartijen op het zuiden of westen, beperkte zonwering en een woning die overdag leegstaat, kunnen er samen voor zorgen dat het binnen oncomfortabel warm wordt. Oververhitting is niet alleen een comfortprobleem. Het leidt vaak tot de aanschaf van airco’s, en dat verhoogt het energieverbruik weer. De wetgever wil dat bouwers hier vooraf rekening mee houden, in plaats van achteraf te koelen.

Wat is de TOjuli-indicator?

TOjuli staat voor temperatuuroverschrijding in de maand juli. Het is een indicator die het risico op oververhitting in een woning inschat. De waarde wordt berekend als onderdeel van de energieprestatieberekening volgens de NTA 8800, dezelfde methodiek die ook de basis vormt voor het energielabel van een woning. TOjuli wordt per oriëntatie en per rekenzone bepaald, want een woonkamer op het zuiden loopt een ander risico dan een slaapkamer op het noorden. De indicator kijkt onder meer naar de hoeveelheid glas, de zonwering, de oriëntatie en de mate waarin de woning zijn warmte kwijt kan.

Belangrijk om te weten: de TOjuli-eis geldt voor nieuwbouw van woningen. Bij bestaande woningen speelt de indicator geen rol. Wie nieuw bouwt of een woning laat bouwen, krijgt er dus mee te maken via de vergunningaanvraag en de bijbehorende berekeningen.

De grenswaarde: een TOjuli van 1,20

De grenswaarde voor TOjuli is 1,20. Blijft de berekende waarde kleiner dan of gelijk aan 1,20, dan voldoet de woning aan de eis en is het risico op oververhitting beperkt genoeg. Komt de waarde boven de 1,20 uit, dan voldoet de woning niet zonder meer. U heeft dan twee opties: het ontwerp aanpassen zodat de TOjuli alsnog onder de grenswaarde komt, of aantonen dat het risico beperkt is met een uitgebreidere berekening. Die uitgebreidere berekening heet de GTO-berekening.

Wanneer is een GTO-berekening nodig?

GTO staat voor gewogen temperatuuroverschrijding. Het is een dynamische berekening die het aantal uren bepaalt dat de temperatuur in een woning te hoog oploopt, waarbij warmere uren zwaarder meetellen dan uren net boven de comfortgrens. De grenswaarde voor de GTO is 450 uur. Blijft de uitkomst kleiner dan of gelijk aan 450 uur, dan is aangetoond dat de woning voldoende bestand is tegen oververhitting, ook al lag de TOjuli boven de 1,20.

De GTO-berekening is dus een vangnet. De eenvoudige TOjuli-indicator is de eerste toets. Wordt die niet gehaald, dan kan de meer gedetailleerde GTO-berekening alsnog uitkomst bieden. Omdat een GTO-berekening een dynamische simulatie is met uurgegevens, is die complexer en vraagt die om gespecialiseerde software en kennis.

Actieve koeling is sinds 1 juli 2024 niet meer genoeg

Tot 1 juli 2024 kon een woning met actieve koeling, bijvoorbeeld een warmtepomp die ook koelt of een airco, vrij eenvoudig aan de eis voldoen. In de praktijk bleek dat woningen met veel glas en zonder aanvullende zonwering alsnog konden oververhitten, ondanks de aanwezige koeling. Daarom gelden sinds die datum extra eisen wanneer u op actieve koeling leunt.

Past u actieve koeling toe, dan moet u sindsdien minimaal een van de volgende punten aantonen:

  • dat de zonbelasting beperkt is, bijvoorbeeld door een lage verhouding tussen glas en gebruiksoppervlak of door zonwering die het overgrote deel van de glasoppervlakken afschermt;
  • dat een dynamische koellastberekening de benodigde koelcapaciteit onderbouwt;
  • dat een vereenvoudigde koelcapaciteitberekening volgens de NTA 8800 is uitgevoerd.

De kern van de wijziging: koeling alleen inbouwen en verder niets aantonen, is niet meer voldoende. Laat u een woning bouwen, controleer dan met uw adviseur of ontwerper hoe hier in het plan mee is omgegaan.

Zo beperkt u het risico op oververhitting

Het mooie is dat de meeste maatregelen tegen oververhitting het wooncomfort verbeteren zonder het energieverbruik op te drijven. Denk aan buitenzonwering zoals screens of uitvalschermen, die de zon tegenhouden voordat die het glas bereikt. Denk aan een doordachte verhouding tussen glas en geveloppervlak, aan overstekken die de hoge zomerzon weren maar de lage winterzon doorlaten, en aan goede ventilatiemogelijkheden waarmee u ’s nachts kunt spuien. Ook de kleur van gevel en dak en de aanwezigheid van groen spelen mee. Wie deze keuzes vroeg in het ontwerp maakt, voorkomt dure aanpassingen achteraf. In een verduurzamingsadvies kijken we niet alleen naar besparing in de winter, maar juist ook naar comfort in de zomer.

Wat betekent dit voor uw bouwplan?

Bij een vergunningplichtige nieuwbouwwoning hoort een set berekeningen, waaronder de energieprestatie met TOjuli en, als dat nodig is, de GTO-berekening. Deze horen bij het bredere pakket bouwbesluitberekeningen, samen met bijvoorbeeld de daglicht- en ventilatieberekening. Het is verstandig om deze berekeningen vroeg te laten uitvoeren, want de uitkomst kan gevolgen hebben voor het ontwerp, zoals de grootte van de ramen of de keuze voor zonwering.

Let op: regelgeving rond oververhitting en de BENG-indicatoren kan in de loop van de tijd wijzigen, en de exacte toepassing hangt af van de rekenzones en het ontwerp van uw specifieke woning. De genoemde grenswaarden van 1,20 voor TOjuli en 450 uur voor de GTO zijn de waarden die op het moment van schrijven gelden. Laat uw situatie daarom altijd door een adviseur beoordelen op basis van de actuele regels.

Twijfelt u of uw nieuwbouwplan aan de TOjuli-eis voldoet, of heeft u een GTO-berekening nodig? Neem contact op met Encert. We rekenen het voor u door en denken mee over maatregelen die comfort en energieprestatie combineren.

Inhoud gecontroleerd en actueel in 2026.