Gaat u een woning of bedrijfspand verbouwen, dan krijgt u te maken met brandveiligheidseisen. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, staan die eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving, kortweg het Bbl. Dit besluit verving het oude Bouwbesluit 2012. Voor veel eigenaren is niet meteen duidelijk welke eisen bij een verbouwing gelden en welke berekeningen daarbij horen. In dit artikel leest u hoe het in 2026 zit, in begrijpelijke taal.

Verbouwen valt onder het Bbl

Het Bbl maakt onderscheid tussen nieuwbouw, bestaande bouw en verbouw. Voor volledig nieuwe bouwwerken gelden de strengste, actuele eisen. Voor bestaande bouwwerken geldt een lager, maar wettelijk vastgelegd minimumniveau. Een verbouwing zit daar tussenin. Zodra u een deel van een gebouw wijzigt, moet dat deel voldoen aan de zogenoemde verbouwvoorschriften. Brandveiligheid is daar een belangrijk onderdeel van, samen met bijvoorbeeld constructie, ventilatie en daglicht.

Rechtens verkregen niveau: de norm bij verbouw

Bij verbouw is in veel gevallen het rechtens verkregen niveau het uitgangspunt. Dit betekent kort gezegd: het bouwwerk mag na de verbouwing niet brandonveiliger worden dan het op dat moment legaal was. Was uw pand bij de bouw netjes vergund en uitgevoerd, dan is dat vergunde niveau het vertrekpunt. U hoeft dus niet altijd naar het volledige nieuwbouwniveau, maar u mag ook niet onder het bestaande niveau zakken. Het exacte niveau dat voor uw situatie geldt, hangt af van het type gebouw, het bouwjaar en de aard van de verbouwing. Laat dit daarom per project vaststellen, want een verkeerde inschatting kan later tot problemen leiden bij de vergunning of bij verkoop.

Brandcompartimentering en de WBDBO

Een centraal begrip in de brandveiligheid is het brandcompartiment. Dat is een deel van een gebouw dat zo is uitgevoerd dat een brand zich niet te snel naar andere delen kan verspreiden. De weerstand tegen die branddoorslag en brandoverslag wordt uitgedrukt in de WBDBO, de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag, gemeten in minuten. Hoe hoger het aantal minuten, hoe langer een brand binnen een compartiment blijft.

Bij een verbouwing kan de compartimentering onder druk komen te staan, bijvoorbeeld als u een muur doorbreekt, een verdieping toevoegt of ruimtes samenvoegt. De vereiste WBDBO verschilt per situatie en per gebruiksfunctie. Voor bestaande bouw ligt de eis doorgaans lager dan voor nieuwbouw, maar er geldt altijd een minimum. Welk aantal minuten in uw geval nodig is, is niet met een enkel getal te vangen. Dat volgt uit een beoordeling van de plattegrond, de functie en de opbouw van het gebouw. Reken hier dus niet zomaar mee op basis van een vuistregel.

Vluchtroutes en rookmelders

Naast compartimentering kijkt het Bbl naar veilig vluchten. Iedereen moet bij brand op tijd naar buiten kunnen. Denk aan voldoende brede en korte vluchtroutes, deuren die de goede kant op draaien en, bij grotere gebouwen, meerdere vluchtwegen. Verandert u de indeling van uw pand, dan kan dat de vluchtroutes raken. Het is verstandig om dit vooraf te controleren en niet pas als de verbouwing al loopt.

Voor woningen geldt daarnaast de rookmelderplicht. Sinds 1 juli 2022 moeten alle woningen in Nederland, dus ook bestaande woningen, rookmelders hebben op iedere bouwlaag met een verblijfsruimte en in de ruimtes waar vluchtroutes doorheen lopen. Verbouwt u een woning, dan is dat een logisch moment om te controleren of de rookmelders op de juiste plaatsen hangen en of ze voldoen.

Van gebruiksfunctie veranderen vraagt extra aandacht

Verandert bij de verbouwing ook de functie van het gebouw, bijvoorbeeld van kantoor naar woningen of van winkel naar horeca, dan kunnen de brandveiligheidseisen strenger worden. Het Bbl stelt per gebruiksfunctie eigen eisen, en een woonfunctie of een bijeenkomstfunctie kent andere voorschriften dan een kantoorfunctie. Bij zulke transformaties is een zorgvuldige toets van compartimentering, vluchtroutes en installaties bijna altijd nodig. Onderschat dit niet, want juist bij functiewijziging lopen plannen vast als de brandveiligheid niet klopt.

Welke berekeningen heeft u nodig?

Voor een vergunningaanvraag of een melding vraagt de gemeente meestal om onderbouwing dat uw verbouwing aan het Bbl voldoet. Voor brandveiligheid gaat het dan vaak om een onderbouwing van de brandcompartimentering en de WBDBO, en om een beoordeling van de vluchtroutes. Deze horen bij de bredere set bouwbesluitberekeningen die bij een verbouwing kunnen spelen, zoals ventilatie, daglicht en constructie. Wilt u weten welke berekeningen voor uw project nodig zijn, kijk dan bij onze bouwbesluitberekeningen voor woningen. Verbouwt u een woning ingrijpend, dan is het bovendien slim om te bekijken of u een nieuw energielabel voor uw woning nodig heeft, want een verbouwing verandert vaak ook de energieprestatie.

Let op: dit artikel geeft een algemene uitleg. De precieze eisen, de vereiste WBDBO en het toepasselijke niveau verschillen per gebouw en per verbouwing. Ga daarom niet af op algemene vuistregels, maar laat uw specifieke situatie beoordelen voordat u begint.

Twijfelt u wat voor uw verbouwing geldt?

Brandveiligheid bij verbouw is maatwerk. Een kleine ingreep kan grote gevolgen hebben voor de compartimentering of de vluchtroutes, en juist dat wordt vaak over het hoofd gezien. Wilt u zeker weten dat uw plan aan het Bbl voldoet en welke berekeningen u nodig heeft, neem dan contact met ons op. Wij denken met u mee en zorgen dat uw verbouwing veilig en volgens de regels verloopt.

Inhoud gecontroleerd en actueel in 2026.