Steeds meer woningeigenaren denken na over aardgasvrij wonen. De motieven lopen uiteen: lagere energiekosten, meer comfort, minder afhankelijkheid van gas of gewoon een duurzamere woning. Een vraag die daarbij vaak terugkomt: wat betekent van het gas af gaan voor mijn energielabel? Het korte antwoord is dat aardgasvrij wonen uw label flink kan verbeteren, maar dat het sterk afhangt van de manier waarop u het gas vervangt. In dit artikel leggen we uit hoe dat zit, welke routes het meeste opleveren en waar u op moet letten voordat u investeert.

Waarom het energielabel gevoelig is voor gas

Het energielabel voor woningen wordt berekend met de rekenmethode NTA 8800. Die methode drukt de energieprestatie uit in het primair fossiel energiegebruik per vierkante meter per jaar, in kWh/m2. Hoe lager dat getal, hoe beter het label. Aardgas is een fossiele brandstof die direct meetelt in die berekening. Een woning die volledig op gas verwarmt en kookt, verbruikt dus veel primaire fossiele energie. Wanneer u het gasverbruik vervangt door een efficiente elektrische techniek, daalt dat fossiele verbruik en verbetert uw label. De kern is niet zozeer dat u van het gas af gaat, maar dat u de energie die u nog gebruikt zo min mogelijk fossiel en zo efficient mogelijk laat zijn.

Van het gas af: niet elke route verbetert uw label even veel

Dit is de belangrijkste nuance van dit onderwerp. Aardgasvrij is geen garantie voor een beter label. Het maakt veel uit hoe u de warmtevraag invult. Elektriciteit telt in de NTA 8800 namelijk mee met een omrekenfactor, omdat het opwekken van stroom ook energie kost. Verwarmt u straks elektrisch met een techniek die veel stroom verbruikt, dan kan de winst tegenvallen of in het slechtste geval zelfs omslaan. Verwarmt u met een techniek die uit weinig stroom veel warmte haalt, dan is de labelwinst juist groot. De route bepaalt dus het resultaat.

Warmtepomp: doorgaans de grootste labelwinst

Een volledig elektrische warmtepomp haalt uit een beperkte hoeveelheid stroom meerdere keren zoveel warmte. Die hoge efficientie zorgt ervoor dat het primair fossiel energiegebruik sterk daalt, zeker als de warmtepomp wordt gecombineerd met goede isolatie en lage temperatuur afgifte zoals vloerverwarming. Voor veel woningen is de overstap van een gasketel naar een warmtepomp daarom de maatregel met het grootste effect op het label. Wilt u eerst met een tussenstap werken, dan is een hybride warmtepomp een optie, al levert die minder labelwinst op omdat er nog gas bij komt kijken. Meer over de volledig elektrische variant leest u in ons artikel over de warmtepomp en uw energielabel.

Volledig elektrisch verwarmen zonder warmtepomp: let op

Niet elke elektrische oplossing is even gunstig. Verwarmt u de hele woning met directe elektrische verwarming, zoals elektrische radiatoren of infraroodpanelen als hoofdverwarming, dan zet u stroom een op een om in warmte. Dat klinkt efficient, maar door de omrekenfactor voor elektriciteit kan het primair fossiel energiegebruik hoog uitvallen. Voor een matig geisoleerde woning kan dat betekenen dat het label nauwelijks verbetert of zelfs slechter wordt dan met een moderne gasketel. Directe elektrische verwarming kan prima werken als bijverwarming of in een zeer goed geisoleerde woning met een kleine warmtevraag, maar als hoofdverwarming voor een oudere woning is het zelden de slimste route. Laat dit vooraf doorrekenen voordat u de gasketel definitief de deur uit doet.

Warm water en koken

Van het gas af betekent ook dat uw warm water en het koken anders geregeld worden. Voor warm water is een warmtepompboiler een efficiente elektrische oplossing die gunstig meetelt, terwijl een gewone elektrische boiler meer stroom vraagt. Elektrisch koken op inductie is comfortabel en veilig, maar het effect op het energielabel is beperkt, omdat koken maar een klein deel van het totale energiegebruik is. Het echte verschil voor uw label zit in de verwarming en de warmwatervoorziening, niet in de kookplaat.

Eerst isoleren, dan van het gas af

De volgorde is bepalend voor het rendement. Een warmtepomp werkt het best bij een lage warmtevraag, en die bereikt u met goede isolatie en kierdichting. Gaat u van het gas af in een slecht geisoleerde woning, dan moet de verwarming hard werken, valt het stroomverbruik hoger uit en is de labelwinst kleiner dan mogelijk. Door eerst dak, gevel, vloer en beglazing aan te pakken en daarna pas de warmteopwekking te vervangen, haalt u het meeste uit uw investering. Welke volgorde voor uw woning het slimst is, hangt af van uw beginsituatie. Een verduurzamingsadvies geeft daar een concreet en onderbouwd antwoord op.

Is aardgasvrij verplicht? De stand in 2026

Voor bestaande woningen bestaat er in 2026 geen algemene wettelijke plicht om van het gas af te gaan. De eerder aangekondigde normering die een hybride warmtepomp bij vervanging van de cv-ketel vanaf 2026 verplicht zou stellen, is niet doorgegaan. U bent dus niet verplicht uw gasketel te vervangen door een warmtepomp. Wel geldt voor nieuwbouw al langer dat er in de regel geen gasaansluiting meer wordt aangelegd. Daarnaast werken gemeenten aan wijkgerichte plannen om buurten op termijn van het aardgas af te halen, maar het tempo en de aanpak verschillen per gemeente. Deze informatie kan veranderen als het beleid wordt bijgesteld, dus controleer bij twijfel de actuele situatie voor uw gemeente.

Subsidie en kosten

Voor een warmtepomp en voor isolatiemaatregelen kunt u in 2026 subsidie aanvragen via de ISDE-regeling bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Let op: de subsidiebedragen en de voorwaarden veranderen periodiek en kunnen per jaar verschillen. Reken uzelf dus niet op voorhand rijk en controleer altijd de actuele bedragen en spelregels op de website van RVO voordat u een keuze maakt. Vaak gelden aanvullende eisen, bijvoorbeeld dat het toestel op een lijst met erkende apparaten moet staan of dat u meerdere maatregelen combineert. Deze informatie is onder voorbehoud van wijzigingen in de regeling.

Wanneer laat u een nieuw energielabel opnemen?

Een energielabel is tien jaar geldig, en verbeteringen worden pas zichtbaar als u een nieuwe opname laat doen. Bent u van het gas af gegaan of heeft u een warmtepomp laten plaatsen en wilt u dat terugzien, bijvoorbeeld bij verkoop, verhuur of een hypotheekaanvraag, dan is een nieuwe opname nodig. Bewaar de documentatie van uw installatie en de isolatiemaatregelen, zoals typegegevens en facturen. Met die gegevens kan de energieadviseur de werkelijke waarden invoeren in plaats van een ongunstigere standaardwaarde, wat uw label ten goede komt. Op onze pagina over het energielabel voor woningen leest u hoe de opname werkt en wat het kost.

Advies op maat van Encert

Overweegt u aardgasvrij te gaan wonen en wilt u weten wat dat voor uw energielabel en uw kosten betekent? Onze adviseurs kijken naar uw specifieke situatie en vertellen u eerlijk welke route het meeste oplevert en in welke volgorde u het beste te werk gaat. Neem gerust contact met ons op, dan denken we met u mee.