Denkt u na over een warmtepomp, dan komt u al snel twee hoofdtypen tegen: de lucht-water warmtepomp en de grond-water warmtepomp (ook wel bodemwarmtepomp genoemd). Ze verwarmen uw woning allebei zonder aardgas, maar ze verschillen flink in prijs, rendement en de situatie waarin ze het beste tot hun recht komen. In dit artikel zetten we de verschillen op een rij, leggen we uit wat elk type doet met uw energielabel en helpen we u de keuze te maken die past bij uw woning in 2026.

Het verschil tussen een lucht-water en een grond-water warmtepomp

Een warmtepomp haalt warmte uit een bron en brengt die op een bruikbare temperatuur voor uw verwarming en warm water. Het verschil zit in die bron. Een lucht-water warmtepomp haalt de warmte uit de buitenlucht. U herkent dit type aan de buitenunit tegen de gevel of op het dak. De installatie is relatief eenvoudig en er hoeft niet in de grond geboord te worden.

Een grond-water warmtepomp haalt de warmte uit de bodem, via een of meerdere bodemlussen. Daarvoor wordt vaak tientallen meters diep geboord. De bodem heeft het hele jaar door een vrij constante temperatuur, ook in de winter. Dat is meteen het grote voordeel: juist op koude dagen, wanneer uw warmtevraag het hoogst is, presteert een bodemwarmtepomp stabieler dan een luchtwarmtepomp die het dan met koude buitenlucht moet doen.

Dat verschil in bron vertaalt zich naar rendement. Het rendement van een warmtepomp drukken we uit in de SCOP, de seizoensgebonden prestatiefactor. Een hogere SCOP betekent meer warmte per kilowattuur stroom. Bodemwarmtepompen halen in de praktijk doorgaans een hoger en constanter rendement dan lucht-water toestellen. Daar staat een hogere investering en een ingrijpender installatie tegenover.

Effect op uw energielabel

Voor uw energielabel telt niet alleen dat u een warmtepomp heeft, maar vooral hoe efficient het toestel is en hoe goed uw woning geisoleerd is. Het label wordt berekend met de methode NTA 8800. Die kijkt naar het totale energiegebruik van uw woning, gecorrigeerd voor de opwekking. Een warmtepomp met een hoog rendement verlaagt het berekende energiegebruik en tilt uw label daarmee omhoog.

Omdat een grond-water warmtepomp gemiddeld efficienter is, is het positieve effect op het label meestal iets groter dan bij een lucht-water warmtepomp. Toch is dat verschil niet de belangrijkste factor. De grootste labelwinst haalt u vrijwel altijd uit de combinatie met een goed geisoleerde schil en lagetemperatuurafgifte, zoals vloerverwarming of ruime radiatoren. Een warmtepomp in een slecht geisoleerde woning levert minder label- en comfortwinst op, welk type u ook kiest. Wilt u weten wat een warmtepomp concreet doet voor uw label, dan is een actueel energielabel voor uw woning het beste startpunt.

Welke warmtepomp past bij uw woning?

Een lucht-water warmtepomp is vaak de logische keuze bij een bestaande woning met beperkte ruimte en budget. U heeft geen kavel nodig waarin geboord kan worden en de installatie is sneller geregeld. Voor veel rijwoningen en twee-onder-een-kapwoningen is dit type een prima oplossing, zeker na een goede isolatiestap.

Een grond-water warmtepomp komt vooral tot zijn recht als u ruimte heeft om te boren, van plan bent lang in de woning te blijven en het maximale rendement wilt. Denk aan vrijstaande woningen, grotere kavels en ingrijpende renovaties of nieuwbouw waarbij de installatie meteen goed wordt meegenomen. Een bijkomend voordeel is dat een bodemwarmtepomp geen luidruchtige buitenunit heeft, wat prettig kan zijn op een krappe locatie. Houd er wel rekening mee dat voor bodemboringen soms een melding of vergunning nodig is en dat niet elke bodem geschikt is.

Twijfelt u tussen de twee, dan helpt het om eerst de woning zelf goed in beeld te brengen. Een onafhankelijk verduurzamingsadvies voor uw woning laat zien welke isolatiestappen nodig zijn, welk afgiftesysteem past en welk type warmtepomp in uw situatie het meeste oplevert. Zo voorkomt u dat u investeert in een toestel dat niet bij uw woning past.

Kosten en rendement

De aanschaf van een lucht-water warmtepomp ligt doorgaans lager dan die van een grond-water warmtepomp. De boringen en het bodemsysteem maken een bodemwarmtepomp een stuk duurder in aanleg. Die extra investering verdient u deels terug via het hogere rendement en dus lagere stroomkosten, maar de terugverdientijd is per woning verschillend. Isolatieniveau, uw verbruik, de stroomprijs en het gekozen afgiftesysteem bepalen samen wat uiteindelijk het voordeligst uitpakt.

Concrete bedragen noemen is lastig, omdat prijzen sterk afhangen van merk, vermogen en installateur. Laat daarom altijd meerdere offertes maken en vergelijk niet alleen de aanschafprijs, maar ook het verwachte rendement en de onderhoudskosten. Een goedkoop toestel dat slecht bij uw woning past, is op termijn zelden de voordeligste keuze.

ISDE-subsidie in 2026

Voor beide typen kunt u gebruikmaken van de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing). In 2026 is de regeling voor lucht-water warmtepompen op een paar punten gewijzigd. Voor de eerste lucht-water warmtepomp geldt een startbedrag van 1.025 euro, waar dat in 2025 nog 1.250 euro was. Daarbovenop komt een bedrag per kilowatt vermogen, dat vanaf 2026 al vanaf de eerste kilowatt meetelt, plus een labelbonus voor toestellen met een hoog rendement. Het rekenvoorbeeld van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor een eerste lucht-water warmtepomp met een A+++ label en 4 kW vermogen komt uit op 1.025 euro plus 4 keer 225 euro plus 200 euro, samen 2.125 euro.

Voor een tweede of volgende lucht-water warmtepomp vervallen het startbedrag en de labelbonus en resteert alleen het bedrag per kilowatt. Nieuw in 2026 is bovendien dat lucht-water toestellen met een koudemiddelvulling onder de 3 kilogram en een GWP-waarde boven de 750 niet meer in aanmerking komen, in lijn met Europese eisen. De subsidiebedragen voor grond-water en water-water warmtepompen zijn volgens RVO ten opzichte van 2025 ongewijzigd gebleven en liggen doorgaans hoger dan die voor lucht-water toestellen.

Let op: dit zijn de hoofdlijnen zoals ze op dit moment bekend zijn. De exacte bedragen, voorwaarden en het beschikbare budget kunnen gedurende het jaar veranderen. Controleer de actuele bedragen en voorwaarden daarom altijd op rvo.nl voordat u een aanvraag doet, en vraag de subsidie pas aan nadat u aan alle voorwaarden voldoet.

Zo maakt u de juiste keuze

Kort samengevat: een lucht-water warmtepomp is vaak de praktische en betaalbare keuze voor een bestaande woning, terwijl een grond-water warmtepomp het hoogste rendement biedt als u wilt en kunt investeren in een bodemsysteem. In beide gevallen geldt dat isolatie en een passend afgiftesysteem het verschil maken, zowel voor uw comfort als voor uw energielabel.

Wilt u zeker weten welk type warmtepomp past bij uw woning en wat het oplevert voor uw label, dan denken de adviseurs van Encert graag met u mee. Neem contact met ons op voor een energielabel of een onafhankelijk verduurzamingsadvies op maat, zodat u met een gerust hart de juiste keuze maakt.

Inhoud gecontroleerd en actueel in 2026.

Subsidiecheck op postcode. Naast de landelijke regelingen hebben veel gemeenten een eigen isolatiesubsidie. Via de subsidiecheck ziet u binnen een paar seconden wat er in uw gemeente loopt.